Mechanizm nerwicowego błędnego koła – odc. 9

Lęk to emocja, z którą zmaga się wiele osób. Jak radzić sobie z lękiem i jak to się dzieje, że nasze myśli i doświadczenia z ciała mogą ten lęk potęgować? Zobacz film i dowiedz się na czym polega mechanizm nerwicowego błędnego koła oraz jak pomóc sobie w sytuacji doświadczania lęku.


Zapraszam do subskrypcji mojego kanału YT, w którym poruszam problemy jakie najczęściej zgłaszają pacjenci w moim gabinecie: https://www.youtube.com/channel/UCUqHuPHElWNJhePj3yi4-rA?view_as=subscriber

Transkrypcja tekstu:

Nasze reakcje emocjonalne zawsze w jakiś sposób znajdują swoje odzwierciedlenie w ciele. Gdy się denerwujemy mówimy czasami „ze złości rozbolała mnie głowa”, doświadczamy napięciowych bólów karku czy brzucha, stres może wywoływać zawroty głowy. Jednak zdarza się również tak, że emocjonalne doświadczenie jest tak silne, że bardzo trudno nam nad nim zapanować, a somatyczne doświadczenia potęgują tylko daną emocję. Przykładem takiej emocji jest lęk, z którym zmaga się wiele osób decydujących się na terapię. Warto przyjrzeć się mechanizmowi nerwicowego błędnego koła, aby zrozumieć jak myśli wpływają na nasze ciało i jak doświadczenia z ciała mogą potęgować lęk. Gdy pojawia się uczucie lęku nasz organizm mobilizuje się do działania, nasze serce i oddech przyspiesza, ciśnienie wzrasta. Osoba doświadczająca lęku w danej sytuacji obserwując zmiany zachodzące w jej ciele może pomyśleć, że dzieje się z nią coś złego, w jej głowie może pojawić się myśl o tym, że zaraz zemdleje lub że przyspieszone bicie serca jest oznaką zawału. Taka myśl oczywiście niechybnie spotęguje odczuwany lęk. Jeśli więc początkowe doświadczenie lęku możnaby określić na skali od 0 do 10 na poziomie 5, to po zaobserwowaniu i ocenie doświadczeń somatycznych będzie się on znajdował już znacznie wyżej na skali. Zwiększony lęk spowoduje oczywiście, że drżące ręce będą drżały jeszcze bardziej, a serce zacznie bić jeszcze szybciej – to z kolei jeszcze bardziej spotęguje lęk. To właśnie mechanizm nerwicowego błędnego koła. Pojawia się lęk, zaraz po nim doświadczenia somatyczne, dalej przerażająca myśl o tym, że dzieje się coś złego i znów lęk, doświadczenia, myśl i tak w kółko. Jeśli masz podobne doświadczenia warto, abyś zapamiętał jak działa nerwicowe błędne koło. Sama świadomość tego, jak przebiega ten proces pomoże Ci się uspokoić. Aby przerwać błędne koło warto przekierować uwagę na coś innego niż sam lęk – najlepiej aby było to coś, co masz zawsze przy sobie, coś czego nie możesz zapomnieć zabrać wychodząc z domu i co w rzeczywisty sposób może uspokoić zarówno Twój umysł, jak i ciało. Tym czymś jest oddech. Za jego pomocą możesz uspokajać się lub pobudzać do działania. Krótki wdech i długi wydech zawsze działa na nas odprężająco, z kolei wdech po którym następuje krótki wydech doda Ci energii do działania. Jeśli więc doświadczasz trudnych emocji, na które Twoje ciało reaguje napięciem, a Twój oddech przyspiesza i masz wrażenie, że zaczyna się dziać coś niebezpiecznego, spróbuj zapanować nad oddechem. Zamiast koncentrować się na tym, co złego może wydarzyć się za chwilę przekieruj uwagę na oddech – weź pełny, możliwie spokojny wdech, a po nim zrób długi wydech i jeszcze raz zrób wdech, obserwuj jak powietrze dostaje się przez nos do Twojego gardła i płuc, jak rozchodzi się po ciele i znów wypuść powietrze obserwując drogę jaką pokonuje aby wydostać się z Twojego ciała. Zwróć uwagę na przerwy pomiędzy wdechem i wydechem, sprawdź czy są dłuższe a może nieco krótsze niż wdech i wydech. Trudne? Nie martw się za każdym razem będzie nieco łatwiej. Działając w ten sposób przerwiesz mechanizm błędnego koła, jednocześnie odzyskując kontrolę nad swoim stanem emocjonalnym.
Istotne w naszych rozważaniach o lęku, jest także fakt, że osoby, którym uczucie silnego lęku nie jest obce mogą doświadczać tak zwanego lęku przed lękiem, a więc właściwie nieustannie odczuwają dyskomfort związany z obawą dotyczącą tego, czy i kiedy znów pojawi się napad lęku. Tu znów pomocne będzie powyższe ćwiczenie oddechowe, zrozumienie, że doświadczenia somatyczne są napędzane naszymi myślami oraz odzyskanie poczucia kontroli – przez opanowanie świadomego, uważnego oddychania i wpływanie za jego pomocą na własne odczucia – zmniejszy Twój lęk przed lękiem. Oto okazuje się bowiem, że zawsze masz przy sobie dobre i skuteczne narzędzie, które możesz wykorzystać w trudnej, lękowej sytuacji.
Jednak tak trudne lękowe doświadczenia zawsze mają jakieś podłoże, teraz prawdopodobnie nie są reakcją na rzeczywiste zagrożenie, jednak mogą wiązać się z pewnymi trudnymi doświadczeniami z przeszłości. Obserwuj więc swój lęk, zastanów się, co może być jego prawdziwą przyczyną – być może zdiagnozujesz, że u jego podstaw leży jakieś dawne, już nieaktualne zdarzenie czy sytuacja, albo, że jego źródłem są pewne przekonania, które słyszałeś od innych ludzi. Jeśli wychowałeś się w domu, w którym wszystko traktowane było jako potencjalne niebezpieczeństwo nic dziwnego, że dziś doświadczasz lęku. Jednak świadomość tego, że lęk dotyczy innej niż bieżąca sytuacji, czy też pochodzi od kogoś innego pozwoli Ci lepiej zrozumieć własne doświadczenia i zapanować nad tym, co się dzieje. W takiej sytuacji zaopiekuj się sobą, pozwól sobie na stworzenie nowych, własnych przekonań, jeśli jest taka konieczność – przywołaj się do teraźniejszości – tu gdzie nie ma już tamtej niebezpiecznej sytuacji. Nie rób nic na siłę, obserwuj siebie i swoje bieżące potrzeby, ale nie pozwalaj swojemu umysłowi lgnąć do przeszłości czy posługiwać się przekonaniami należącymi do kogoś innego. Naucz się panować nad swoim lękiem i wykorzystywać narzędzia, które i tak już masz z jednoczesną uważnością na samego siebie.